Sonunda doğru yöntemi bulduk diye düşündüm bir ara. Çünkü gazetedeki habere göre genel kurulunu yapmayan bir kooperatifin üyelerinden biri “kitap okuma” cezasına çarptırılmıştı. Bu vakada ilginç olan, cezaya çarptırılan kişinin okuryazar olmaması ve görme engelli olması. Aslında bu tür cezalandırma olayları daha öncede bazı davalarda uygulanmıştı. Hatırlayabildiğim kadarıyla maçlarda olay çıkaran bir taraftarda kitap okuma cezasına çarptırılmıştı.

Normal şartlarda bir ihtiyaç olan okuma eylemi maalesef bizde çok farklı bir yerde duruyor gibi. Aslında cezayı veren hâkimin, verdiği kararla söz konuşu kişiyi kitap okumanın güzelliğiyle tanıştırmayı başarıp başaramadığı veya kamuoyunun dikkatini kitaplara çekip çekmediği ortada. Ama bu kitap okuma cezası okumanın toplumumuzdaki yerinin ne olduğunu göstermesi açısından çok ilginç bir örnek teşkil ediyor.

Okumanın önem kazandığı ve eğitimin toplum hayatında sistemli bir şekilde ele alınmaya başladığı 1900'lü yılların başından bu yana, yönetimler geniş kitlelere okumayı sevdirmek için çeşitli arayışlar içine girmişlerdir.

Bu konuda en göze batan faaliyetler okuma kampanyaları olmuştur. Çeşitli kurum ve kuruluşlar, kamuoyunun dikkatini çekecek mekânlarda topluca yaptıkları kitap okuma etkinlikleriyle topluma mesaj vermeye çalışmışlardır. İl Milli Eğitim Müdürlüğünün son birkaç yıldır sürdürdüğü “Okuma Günleri” ve Toplum Gönüllülerinin toplu kitap okuma faaliyetleri bu kapsamda değerlendirilebilir.

Bir diğer yöntem daha çok kütüphanelerin kullandığı bir yöntemdir. “En çok kitap okuyana ödül verme”. Buda değişik kurumlar tarafından birçok kere kullanılmıştır. Kütüphanelerden en çok faydalanan ve en çok kitap okuyana kişilere, kitap, çeşitli yiyecekler ve bazense altın ödül olarak verilmiş ve okuma cazip hale getirilmeye çalışılmıştır.

Kitap okutmanın başka bir yolu da kişilere kitap hediye etmek olmuştur. Özellikle bayramlarda, çeşitli törenlerde yapılan yarışma sonuçlarında muhatap kişiye bir kitap hediye edilerek kişi sevindirilmiş, kitapta hediye edilecek nesne konumuna getirilerek itibarı yükseltilmiştir.

Bunun yanında basın yayın organlarında kitap ve okumayla ilgili olumsuz haberleri tırpanlamakta faydalı olur diye düşünüyorum. Mesela gazetede bir haber başlığı: Okuma aşkı başına iş açtı, şimdi böyle bir haber insana okumayla ilgili nasıl bir fikir verir diye sormak istiyorum. Elbette ki insanı korkutur ürkütür.

Okumanın ihtiyaçtan bilindiği ülkelerde “Kitap Okuma Cezası” insanlara komik gelebilir ama bizim gibi ülkelerde böyle tatlı cezalara ihtiyacımız var diye düşünüyorum. Tabii cezayı keseceğimiz kişinin kör olmaması ve okuryazar olması şartıyla.

Yukarıda sayılan kitap okutma yöntemlerinin tamamı bir şeyler yapabilmek çabasıyla ortaya konan ürünler ama teknik olarak bu faaliyetlerin insanlara okuma alışkanlığını kazandırmayacağı ortada. Çünkü hepimiz biliyoruz ki insanla okunan kitap arasındaki dostluk bir gecelik ilişki gibi olamaz, okumaktan alınan zevkin süreğenleşmesi ve okurla kitabın birbirine bir ömür boyu yakın olması sağlanmadıkça, kitaplar hep üzgün dostlar olarak kalacaktır evimizin en güzel köşesindeki raflarda. Onları sevgimizden mahrum etmeyelim. Ve okumama alışkanlığımızı okuma alışkanlığına dönüştürmek için çaba gösterelim.